عوامل اثرگذار بر اجرای خط‌مشی خصوصی‌سازی صنعت خودرو (موردمطالعه: ایران خودرو)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیریت دولتی-دانشکده مدیریت و حسابداری-دانشگاه علامه طباطبایی-تهران-ایران

2 استاد، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

10.30495/ijpa.2022.67362.10891

چکیده

زمینه و هدف پژوهش: مشاجره برسر خصوصی یا دولتی بودن خودروسازان سالهاست ادامه دارد. ولی علیرغم اهمیت بالای این صنعت، تاکنون بررسی بر روی اجرای سیاست خصوصی‌سازی صورت نگرفته است. ازاین‌رو این تحقیق بدنبال شناسایی عوامل موثر بر اجرا که در حقیقت عوامل ایجاد شرایط فعلی هستند می باشد تا با تکیه براین شناخت، توصیه هایی برای کسب نتایج مورد نظر قانونگذار ارایه دهد.
روش: از آنجاییکه شبکه مضامین خاص خودروسازی بدست میاید هدف توسعه‌ایست، افزون بر آن چون توصیه‌های سیاستگذاری نیز ارائه گردیده، بنابراین هدف توسعه‌ای-کاربردی است. رویکرد تحقیق کیفی بوده، پس از مطالعه اسنادبالادستی و گزارشات مربوطه، با استفاده از روش تحلیل مضمون، مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با 12 نفر از خبرگان و صاحبنظران انجام شد. داده‌ها با نرم افزار MAXQDA بررسی و شبکه مضامین بدست آمد. گردآوری داده‌ها نیز کتابخانه‌ای‌–‌میدانی است.
یافته ها: آنالیز داده ها منجر به  436 مضمون پایه، 20 مضمون سازمان دهنده و 5 مضمون فراگیرِ شد که شامل سطح کلان، نهادی، نهادی-سازمانی، مداخله‌گر و تعدیل‌کننده یا پیشران می‌شود.
نتیجه گیری: براساس نظرات خبرگان و مستندات موجود، عوامل اثرگذار بر اجرای خط مشی به پنج گروه سطح کلان، سطح نهادی، سطح نهاد-سازمان، متغیرهای مداخله‌گر و متغیرهای تعدیل کننده تقسیم می‌شوند. مجموعه این عوامل در جهات مختلف و به روش‌های گوناگون، تاثیرگذاشته و وضعیت مبهم و چالشی که امروز شاهد هستیم، حاصل برآیند آنهاست. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد، موفقیت در پیاده‌سازی، نیازمند فراهم آوردن بستری مناسب برای فعالیت بخش خصوصی نقش آفرین و توانمند است. لازمه این امر نیز ایجاد ظرفیت پذیرش بخش خصوصی توسط نهادهای حاکمیتی می‌باشد.
 

کلیدواژه‌ها


- الوانی، سید مهدی؛ شریف‌زاده، فتاح.  1394. فرایند خط‌مشی گذاری عمومی. (ویرایش دوم). چاپ چهارم. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی
- الوانی، سیدمهدی؛ شلویری، میثاق. 1395. اجرای خط‌مشی عمومی: دیدگاه های نظری و راهکارهای عملی. چاپ اول. تهران. مرکز آموزش مدیریت دولتی
- بیردزل، نانسی، نلیس، جان (1389). بررسی واقعیت: آثار توزیعی خصوصی‌سازی در کشورهای درحال توسعه (مشتاق صفت، فرهاد، مترجم). تهران: نشرفرهنگ دهخدا، 1389 (2005)
- تان، جف .(1393). خصوصی‌سازی در مالزی: رانت جویی و شکست سیاستی (صفار،محمد، مترجم). تهران: پدیدآورنده (Routledge ، 2008)
- تقوی، مهدی؛ کاشف بهرامی، فرهنگ. (1385). فرآیند جامع خصوصی‌سازی از جنبه های: حقوق و قوانین، برنامه‌های پنج ساله ی توسعه‌ی اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی کشور (ج 1). تهران:دانشگاه آزاداسلامی
- چانگ، هاجون. (1399). انداختن نردبان: استراتژی توسعه در چشم اندازی تاریخی(موغاری، زهرا، براتی، جواد، عبدی سیدکلایی، محمدان). انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد
- حاجی‌پور، ابراهیم؛ لطف الله زاده، فروزنده؛ دانایی فرد، حسن؛ فانی، اصغر (1394). طراحی الگوی آسیب شناسی اجرای خط‌مشی عمومی در ایران. فصلنامه مدیریت نظامی، سال 15، شماره 58، صص 1-23
حسینی گلی، سیداسماعیل؛ ساعی، احمد. (1395). مطالعه تطبیقی سیاستگذاری ایران و کره جنوبی در عرصه صنعت خودرو. فصلنامه روابط بین‌الملل، سال 10، ش 39، پاییز 1396، صص9-39
- روحی، الهه. (1395). خصوصی‌سازی در تونل زمان. ماهنامه اقتصادی کارآیی، سال هشتم، ش 25، آذر 1395، صص9-11
معادی رودسری، محمدحسن;  طباطباییان، سید حبیب الله; رادفر، رضا. (1398). الزامات خودروساز شدن در عرصه جهانی، نگاهی به وضعیت صنعت خودروسازی ایران. فصلنامه مجلس و راهبرد، سال 26، ش 98، تابستان 1398، صص 147-194
- شهیکی تاش، محمدنبی؛ مودی ، مرضیه. (1392). تاثیر خصوصی‌سازی بر اندازه رقابت در صنایع کارخانه ای ایران. فصلنامه اقتصاد مقداری )بررسی‌های اقتصادی سابق)، دوره 10، شماره4، زمستان 1392، صص 73-89
- فریدمن، میلتون (1399). سرمایه داری و آزادی (رشیدی،غلامرضا، مترجم) (چاپ ششم). تهران: نشرنی (University of Chicago Press, 2003)
- قالیباف اصل، حسن، رنجبردرگاه، فایزه (1384). بررسی اثر نوع مالکیت بر عملکرد شرکت ها (تجربه خصوصی سازی در ایران)، تحقیقات مالی، شماره 19 بهار و تابستان 1384، صص 117-133
- قلی‌پور، رحمت اله. 1395. تصمیم‌گیری سازمانی و خط‌مشی گذاری عمومی (چاپ هفتم). تهران. انتشارات سمت
- قورچیان، نادرقلی، حیدری کردزنگنه، غلامرضا. (1387). ارایه مدلی جهت ارتقا و توسعه خصوصی سازی در ایران . پژوهشنامه اقتصادی, دوره 8، ش 3، پیاپی 30، صص 219-257.
- عابدجعفری، حسن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن، شیخ زاده، محمد. (1390)،تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمدبرای تبیین الگوهای موجود در داده های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، سال 5، شماره دوم، پاییز و زمستان 1390، شماره پیاپی 10،صص 151-198
- کلودوی، چانگ. (1387). خصوصی‌سازی و توسعه: نظریه، خط‌مشی و شواهد (صفار، محمد، مترجم). تهران: عترت چاپ (Ashligate Publishing Company ، 2006)
- گروه اقتصادی بانک خاورمیانه، (1394). بررسی صنعت خودروسازی ایران، دی ماه 1394
- مختار زاده، نیما، کیانی بختیاری، ابوالفضل. (1393). سیاستگذرای های صنعتی در برخی از کشورهای جهان و ایران، نشریه نشاء علم، سال 5، شماره اول، دی ماه 1393، صص 22-29
- محمدی، محسن (1395). الگوی ارزیابی خط‌مشی‌های مالیاتی در ایران، مورد مطالعه خط‌مشی مالیات بر ارزش افزوده. رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده مدیریت و حسابداری
- مشاور تحلیل صنعت خودروشرکت آریا سهم، (1393)، گزارش فصلی تحلیلی صنعت خودروی ایران
- مطرانلویی، پریسا. (1394)، مروری بر وضعیت صنعت خودرو و قطعه سازی در ایران طی سالهای 83-93، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران، معاونت بررسی های اقتصادی مرکز گردآوری و تحلیل آمار
- معاونت پژوهش‌های زیربنایی و امور تولیدی مجلس، دفتر مطالعات انرژی صنعت و معدن. (1395). مطالعات تطبیقی صنعت خودروسازی در کشورهای مختلف جهان. کدموضوعی 310، شماره مسلسل 14802، اردی بهشت 1395
- معاونت پژوهش‌های زیربنایی و امور تولیدی مجلس، دفتر مطالعات انرژی صنعت و معدن. (1394). خلاصه گزارش مدیریتی طرح پژوهشی آسیب‌شناسی صنعت خودروی کشور و ارائه راهکارهای برونرفت از چالشهای موجود در راستای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی. کدموضوعی 310، شماره مسلسل 13601، دی 1394
- هیوز، آون. 1398. مدیریت دولتی نوین(الوانی،سیدمهدی، معمارزاده تهران، غلامرضا،مترجم)(چاپ هجدهم). تهران. انتشارات مروارید