شناسایی و بیان شاخص‌های موثر بر مدیریت سرمایه فکری با رویکرد الگوی دانشی در گمرکات کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

2 استادیار، مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت، ایران

3 استادیار، مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی ، آستارا، ایران

10.30495/ijpa.2022.65385.10832

چکیده

هدف: سازمان­ها برای توسعه خود باید دارای قابلیت­هایی باشند که بتوانند برای ایجاد منابع کمیاب، ارزشمند و تقلید ناپذیر به کار برند. مدیریت سرمایه فکری، مزیت رقابتی است که تقلید آن سخت می‏باشد. هدف این پژوهش شناسایی و بیان شاخص­های موثر بر مدیریت سرمایه فکری با رویکرد الگوی دانشی در گمرکات کشور است.
روش پژوهش: پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با به کارگیری روش داده بنیاد انجام گرفته است. ابزار جمع‌آوری داده‏ها، مصاحبه‏های نیمه ساختار یافته و به منظور گردآوری اطلاعات، با به کارگیری روش نمونه‏گیری هدفمند با20 نفر از خبرگان و آگاهان اداره گمرک کشور مصاحبه انجام شد. تجزیه و تحلیل داده­ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت.
یافته‏ها: در قالب مدل پارادایمی شامل سرمایه‏ارتباطی، سرمایه‏انسانی، سرمایه‏ساختاری به عنوان مقوله‏محوری و یادگیری‏سازمانی، نگرش سیستمی و فناوری اطلاعات به عنوان شرایط علی، سازمان­های همکار، نظریه پردازان خارجی، دولت و شرایط محیطی به عنوان عوامل زمینه­ای، موانع و چالش­ها شامل، عوامل سازمانی به عنوان راهبردها و خط‏مشی­گذاری دانش‏محور، مدیریت‏دانش، نوآوری،خلاقیت، ایده و سازمان دانش محور به عنوان پیامد قرار گرفت.
نتایج: مبین معناداری مدل‏های اندازه‏گیری و معادلات‏ساختاری در سطح اطمینان 99% می‏باشد.

کلیدواژه‌ها


آقاجانی, حسنعلی و ساعده شایقی. (1399). تاثیر مدیریت سرمایه فکری بر بهبود عملکرد سازمانی با تاکید بر شاخص سرمایه انسانی، اولین کنفرانس ملی حسابداری و مدیریت، شیراز، موسسه بین المللی آموزشی و پژوهشی خوارزمی.
احمدی، محمد، حاتمی زاده، نیکتا، حسینی، محمدعلی، (1398)، شناسایی و دسته بندی مفاهیم و مولفه‌های سرمایه فکری در سازمان، نشریه مدیریت ارتقای سلامت، دوره5، شماره3، صص27-15.
تقی پور، محمد، محبوبی، مریم، قراگوزلوف حمید. (1395). بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر موانع به اشتراک گذاری دانش، فصلنامه علمی پژوهشی پردازش و مدیریت اطلاعات، دوره31، شماره4، صص 1074-1049.
چوپانی، ح.، زارع خلیلی، م.، قاسمی، ع.، و غالمزاده، ح. (1393). بررسی رابطة بین سرمایه فکری با نوآوری سازمانی مطالعة موردی شرکت سهامی بیمة توسعه، فصلنامة ابتکار و خالقیت در علوم انسانی، دوره 2،شماره 1،صفحات27ـ5
حسنوی، رضا، اخوان، پیمان، رمضان، مجید، زاهدی، محمدرضا. (1395). ارائه مدل سنجش میزان تاثیر مدیریت دانش بر سرمایه‌های فکری در یک مرکز دانش بنیان، نشریه علمی پژوهشی مدیریت فردا، سال15، صص37-20.
حیدری، مرضیه، نیکویی، محمدحسین. (1399). بررسی نقش میانجی سرمایه فکری، نواوری و استراتژی‌های سازمانی بین تسهیم دانش و عملکرد سازمانی، در حال انتشار.
خیراندیش، مهدی، طوری، سارا، حواسی، سحر. (1396). تاثیر مدیریت دانش بر توسعه سازمان از طریق نقش میانجی سرمایه فکری در دانشگاه هوایی شهید ستاری، نشریه علمی ترویجی، سال12، شماره48، صص117-98.
دارابی، رویا، نصیری، محمد، مولایی ایل ذوله، علی. (1396). بررسی تاثیر سرمایه فکری بر فرآیندهای مدیریت دانش متاثر از فرهنگ سازمانی (دانشگاه علوم پزشکی استان مازندران)، مدیریت سلامت، 2 (68)، صص73-65.
سلیمی، راثیان. (1390). ارائه چارچوب مفهومی ارزیابی سرمایه فکری در آموزش عالی: رهیافتی برای مراکز آموزش عالی فنی و مهندسی. فصلنامه آموزش مهندسی ایران41-19.
سمیعی زفرقندی، مرتضی، آقاکثیری، ندا. (1396). سهم سرمایه فکری و مدیریت دانش در یادگیری معلمان، فصلنامه خانواده و پژوهش، شماره35، صص103-88.
صلواتیان، سیاوش، موسویان، مرتضی، ایراندوست، محسن. (1396). الگوی مفهومی پیشنهادی مدیریت دانش برای سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، اندیشه مدیریت راهبردی، سال11، شماره2، پیاپی22، صص184-149.
نوروزی چشمه علی، الهام، روشن، علیقیلی، وفادار، میلاد. (1396). تحلیل اثر سرمایه فکری بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی مدیریت دانش در شرکت پایانه‌های نفتی ایران، فصلنامه آموزش و توسعه منابع انسانی، سال4، شماره13، صص119-95.
هرج حسن آبادی، فهیمه، مظفری، محمدمهدی. (1396). ضرورت پیاده سازی مدیریت دانش در سازمان ها و نقش آن در کسب مزیت رقابتی، اولین کنفرانس ملی مطالعات مدیریت نوین مدیریت در ایران.