عوامل مؤثر بر اجرای خط‌مشی‌های محیط‌زیست (موردمطالعه: تالاب‌ها)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی تهران

2 استادیار، عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

3 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

زمینه: حفظ محیط‌زیست به مسائل زیادی ارتباط دارد که  مهم‌ترین آن مسئله خط‌مشی گذاری و اجرای صحیح این خط‌مشی‌ها است. اجرای دقیق خط‌مشی متأثر از نحوه سازمان‌دهی نیروها، منابع و امکانات و هدایت مدیران مؤسسه در تمهید تجهیزات لازم برای اجرای مطلوب خط‌مشی است.
هدف: شناسایی عوامل مؤثر بر اجرای خط‌مشی‌های محیط‌زیست در حوزه حفظ تالاب‌ها با تمرکز بر تالاب گاوخونی اصفهان.
روش: رویکرد پژوهش حاضر کیفی است. در این پژوهش از روش تحلیل مضمون استفاده شد. بدین منظور 12 مصاحبه نیمه ساختاریافته تخصصی با خبرگان صورت پذیرفته است و سپس داده‌ها در نرم‌افزار maxqda 12 کدگذاری و درنهایت شبکه نهایی مضامین ترسیم گردیده است.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها در فرآیند کدگذاری باز منجر به ظهور 383 کد در قالب 6 بخش اصلی گردید که شامل عوامل حقوقی؛ هدف‌گذاری و تعیین خط‌مشی؛ گروه‌های هدف و ذینفعان؛ ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری مجریان، منابع و مهارت‌های مجریان؛ عوامل محیطی می‌باشد.
نتیجه‌گیری:  با در نظر گرفتن نظرات خبرگان و نتایج سایر پژوهش‌ها عوامل مؤثر بر اجرای خط‌مشی‌های محیط‌زیست را در چهار بخش بررسی می‌کنیم.
1- عوامل حقوقی: یکی از مشکلات مهم در اجرای خط‌مشی‌ها در حوزه محیط‌زیست وجود مراجع قانون‌گذاری و دستگاه‌های اجرایی متعدد می‌باشد. لذا ضروری است که خط‌مشی گذاری در حوزه محیط‌زیست در یکجا متمرکز شود و با توجه به پیچیدگی محیط‌زیست لازم است ساختار این بخش انعطاف‌پذیر و چابک‌تر از ساختارهای موجود باشد.
2- ذی‌نفعان: برای پذیرفته شدن خط‌مشی از سوی ذی‌نفعان باید با ایجاد فرهنگ پذیرش خط‌مشی بستر لازم برای پذیرش خط‌مشی را فراهم آورد.
3- ویژگی‌های شخصیتی، مهارت‌ها و منابع موردنیاز مجریان: باید در انتخاب مجریان توجه بیشتری صورت گیرد؛ داشتن انگیزه درونی، حفظ استقلال و تعهد در کنار مهارت‌های رهبری، ارتباطی، استفاده از تجارب، دانش به‌روز و کارآمد از مواردی هستند که باید به آن توجه کرد.
4- هدف‌گذاری، تعیین خط‌مشی و عوامل محیطی: متأسفانه امروزه به نظرات کارشناسی اهمیت داده نمی‌شود و بسیاری از برنامه‌های دولت‌ها منجر به تخریب بیشتر اکوسیستم شده است.

کلیدواژه‌ها


اصلی پور, حسین, زاهدی, شمس‌السادات, شریف‌زاده, فتاح, قربانی زاده, وجه الله. (1394). تبیین الگوی بومی تدوین خط‌مشی‌های زیست‌محیطی کشور با استفاده ازنظریه داده بنیاد. اندیشه مدیریت راهبردی, 8(1), 41-66.
الوانی، سید مهدی (۱۳۸۷) "خط‌مشی عمومی و اجرا" حقوق و مصلحت، سال اول، شماره اول، از ص 45-58
الوانی، سیدمهدی، شریف‌زاده، فتاح (1394). فرآیند خط‌مشی گذاری عمومی، نشر دانشگاه علامه طباطبائی، چاپ چهاردهم.
رجب‌بیگی، مجتبی (۱۳۷۸)، "موانع دستیابی به اجرای کامل خط‌مشی عمومی" فرآیند مدیریت و توسعه، شماره 35 و 36، صفحات ۷۳ تا ۸۶.
شبیری، سیدمحمد، قائمی، آلاله، قائمی، پونه (1392). بررسی روند آموزش محیط‌زیست در برنامه‌های پنج‌ساله توسعه کشور و ارائه راهکارهای مناسب جهت اجرای آموزش محیط‌زیست. مجله آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، سال اول، شماره 4.
شیرمحمدی، یزدان (۱۳۹۰) "آسیب‌شناسی اجرای خط‌مشی گردشگری در کشور. همایش مدیریت و توسعه گردشگری؛ چالش‌ها و راهکارها: تهران.
گیوریان، حسن؛ ربیعی مند جین، محمدرضا (۱۳۸۶) "تصمیم‌گیری و تعیین خط‌مشی دولتی" ، تهران: یکان، چاپ دوم
مسعودی، حمیدرضا (1394). بررسی عوامل از بین رفتن ظرفیت‌های اکو توریسمی تالاب‌ها و ارائه راهکارهای عملی جهت احیا اکوسیستم‌های آن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سمنان.
مقدس پور، سعید؛ دانایی‌فرد، حسن؛ کردنائیج، اسدالله (۱۳۹۲) " واکاوی عوامل کلیدی در عدم موفقیت برخی خط‌مشی عمومی در ج.ا. ایران: مطالعه خط‌مشی مالیاتی کشور" فصلنامه علمی - پژوهشی مدیریت فرهنگ‌سازمانی، دوره یازدهم، شماره اول، ص ۹۸-۳۳.
عباس منوریان و ابراهیم گلشن. "مطالعه خط‌مشی عمومی." تهران: نشر مهربان، 1394.
نصر, احمدرضا, شریفیان, فریدون. (1386). رویکردهای کمّی، کیفی و ترکیبی در پژوهش‌های تربیتی. حوزه و دانشگاه روش‌شناسی علوم انسانی, 13(52), 7-24.
هاولت، مایکل؛ رامش، ام(۱۳۸۰) "مطالعه خط‌مشی عمومی" ترجمه عباس منوریان و ابراهیم گلشن، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی، چاپ اول.