بررسی دیپلماسی هسته‌ای بین ایران و آمریکا براساس نظریه بازی‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

چکیده

در این پژوهش به این موضوع پرداخته می­شود که با تغییر رژیم ایران از نظام شاهنشاهی به جمهوری اسلامی، روابط دوستانه و استراتژیک بین ایران و امریکا ضمن دگرگونی، به یک تنش فزاینده مبدل شده و آنها را تا آستانه تهدیدات نظامی و نیاز به تصمیم­گیری­های اساسی پیش برده است. سؤال پژوهش به این صورت مطرح گردید که چالش هسته‌ای در روابط میان ایران و امریکا با استفاده از نظریه بازی‌ها چگونه قابل حل است. در ادامه نیز این فرضیه را مطرح کردیم که­با توجه به مفروضه‌های نظریه‌بازی‌ها، چالش هسته‌ای در روابط ایران و امریکا از نوع بازی با حاصل­جمع مثبت، قابل حل و رفع است.
براساس شواهد، مدارک و یافته‌های حاصل از این پژوهش به این نتیجه رسیدیم که دیپلماسی هسته‌ای میان ایران و امریکا با سیاست دولت یازدهم، یک بازی پویا با اطلاعات کامل و تمام است. سپس درخت بازی تنش هسته‌ای میان ایران و امریکا ترسیم شد و گزینه‌های پیش­روی هر یک از آنها مورد بررسی قرار گرفت و در ادامه برای پیدا کردن جواب و حل بازی از روش برآیند برگشت به عقب سود جستیم که نتیجه آن تعادل نش بازی بود: تعلیق غنی‌سازی از جانب ایران و دادن تضمین امنیتی از جانب امریکا و لغو تحریم­ها.

کلیدواژه‌ها


احمدی، اردشیر. و معماریانی، عزیزالله، (1385) نظریه‌بازی‌ها. تهران: انتشارات جهان جام‌جم.

پاندستون، ویلیام،  (1386) معمای زندانی. ترجمه عباس‌علی کتیرایی، تهران: مازیار.

حاتمی، محمدرضا (1389) نظریه بازی­ها و روابط بین­الملل. اسلام،سیاست و ساختار بین­الملل، سال 1، پیش شماره 1.

دوئرتی، جیمز. و فالتزگراف، رابرت، (1376) نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل. ترجمه طیب و بزرگی، تهران: نشر قومس.

سوری، علی،  (1390) اقتصاد ریاضی - روش‌ها و کاربردها. تهران: انتشارات سمت.

عبدالله‌خانی، علی، (1382) کتاب امریکا 3 ویژه روابط امریکا – اسرائیل. تهران: مؤسسه ابرار معاصر.

عبدلی، قهرمان،  (1390) نظریه‌بازی‌ها و کاربردهای آن. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تهران.

 گلیکس، آبراهام، (1365) درآمدی بر برنامه‌ریزی خطی و نظریه‌بازی‌ها. ترجمه عباس عرب مازار، تهران: نشر دانشگاهی.

مکین، راج.ای، (1392) نظریه بازی­ها و سیاستگذاری عمومی. ترجمه علی بغیری، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

ونتسل، ی.س،  (1373) نظریه‌بازی‌ها. ترجمه دکتر جلیل روشندل و علیرضا طیب، تهران: نشر قومس.

 لفت ویچ، آدریان،  (1387) تحولات جدید در علوم سیاسی. ترجمه دکتر سید احمد موثقی، تهران: نشر میزان.

Turocy, Theodore L. and Bernhard von Stengel  (2001), Game Theory,CDAM Research Report LSE-CDAM, at:http://www.cdam.lse.ac.uk/Reports/Files/cdam-2001-09.pdf[accessed on 12 June 2012]